U.S. Department of State Roundtable on Cambodia March 26, 2025: Statements by the Khmer community

The U.S. Department of State asked the Khmer community to identify the need urgent attention and action in Cambodia today. Five key issues have been identified, and a member and leader of the Khmer community will present one of the five issues.

Presented by Saunora Prum, Dharmiq Institute of Technology (DIT), USA

Issue 1: Sovereignty and Territorial Integrity

We appreciate the willingness and effort of the US State Department to work with the Khmer community to determine how the US government can more effectively address the issues deserving priority attention in Cambodia. 

A growing concern for the Khmer community is the increasingly serious incursions by China and Vietnam against Cambodia’s sovereignty and territorial integrity. China’s expanding naval base at Siem Reap is the most obvious and serious violation of this kind, but there are other numerous military installations of this same type throughout Cambodia that need to be addressed. 

Land concessions resulting in land grabs and large inflows of Chinese and Vietnamese military and civilian personnel are a major part of the problem. These actions destroy and threaten Cambodia’s sovereignty and territorial integrity. They intrude on the population and take away jobs. Most important, from the United States government’s perspective is that they involve major expansions of China’s and Vietnam’s military efforts and influence in Southeast Asia. 

The US government has a substantial and direct interest in stopping these violations and countering China’s and Vietnam’s military expansion throughout the region. Cambodia has become the focal point for China’s military goals in this part of the world. 

I do not need to remind the US State Department that similar military expansion and threats from Vietnam at the end of the Vietnam War were a major reason that led to the organization of the Paris Peace Conference, which resulted in the 1991 Paris Peace Accords. These accords prohibited the type of military expansion into Cambodia that is now happening on an even broader scale then what occurred in the 1980s and 1990s—this time led by China. 

Join us in stopping these major military and economic incursions into Cambodia. Join us in protecting the principles of preserving peace, stability and non-militarism that the Paris Peace Accords were built upon. 

This issue of Cambodia’s sovereignty and territorial integrity stands at the head of the list for the US government and the Khmer community to address today. 

Presented by Sarath Mounh, political opposition, Canada

Issue 2: Destruction of Democracy, Rule of Law and Human Rights

An urgent and high-priority issue facing Cambodia today is the systematic destruction of democracy, the rule of law, and human rights by the Hun Manet and Hun Sen government. Their systematic elimination of political opposition, the conducting of mass criminal trials of critics and opposition members, and the shutdown of independent media outlets are just the tip of the iceberg in the Hun Sen government’s broader effort to eliminate democracy and human rights in Cambodia—a campaign that culminated in the 2023 national election, which they turned into a farce. These are just the latest manifestations of the long-term, historical efforts by the Hun Sen and Hun Manet regime to undermine Cambodia’s democratic process and to embrace a lasting and highly repressive family dictatorship. 

The US has a strong interest in supporting and promoting democracy and human rights in Southeast Asia—especially in Cambodia—and in countering the autocratic, communist-inspired approach to governance being promoted by China and Vietnam at this critical point. The US government and the Khmer community cannot allow Cambodia to become a pawn and puppet at the hands of the communist regimes of China and Vietnam. 

Presented by Kimsor Lim, youth environmental activist from Mother Nature and Cambodian refugee, Thailand

Issue 3: Land Evictions

Amnesty International, through its recent and highly successful Angkor Wat initiative, has finally brought the longstanding issue of illegal land evictions off the back burner and given it the international attention it deserves. However, the mass illegal evictions of 10,000 families documented by Amnesty International in Angkor Wat are just one small example of this ongoing problem. Many more communities and sites throughout Cambodia are affected in the same way. The US government needs to support and expand on Amnesty International’s efforts in this critical area. 

Presented by Sokhem Sor, youth activist and advocate and Cambodian refugee, South Korea

Issue 4: Transnational Repression

There is an emerging issue of concern for the international Khmer community which is the increasing use of coercion and force against refugees and expatriate members of the Khmer community living abroad. The well-known cases of enforced repatriation of Cambodian refugees in Thailand are clear examples of this growing problem. Now, these cross-border attacks and incidents of coercion are now increasing and expanding in South Korea, Japan and other foreign nations.

The US has a direct interest in stopping these foreign incursions. Allowing these cross-border incursions to continue threatens peace and stability in Southeast Asia and other regions of the world. The rule of law is threatened by allowing these incursions to take place, which is a key element of US foreign policy. 

Presented by Hong Lim, former Member of Parliament of Victoria, Australia

Issue 5: Economic Issue

An important issue that needs to be raised with the US State Department is the use of economic tools and pressures by the US government. Not enough has been done in this area. There is a strong and growing consensus in the Khmer community that much more needs to be done by the US government on the economic side to promote meaningful change and put effective pressure on the Hun Manet and Hun Sen government.

The recent “18 brands initiative” by leading international companies doing business with Cambodia was one example of how this can be done effectively. So was Samantha Power’s linking of US assistance more effectively to the release of political prisoners imprisoned because of the mass trial approach by the Hun Sen government. 

What is new in this area is the Khmer community’s growing support for the position that economic tools and pressures need to be used more effectively. Therefore, the US government must link grants, economic support and other economic efforts to progress on human rights by the Hun Manet and Hun Sen government. Signs that the benefits of the aid provided by the US government are actually reaching the people of Cambodia in a meaningful way must be demonstrated. The US government should withhold all assistance to Cambodia absent meaningful and effective changes by the Hun Manet and Hun Sen regime and clear indicators that economic support is actually reaching the people. The people on the ground in Cambodia are not benefitting from the great majority of the foreign assistance, which largely ends up in the pockets of the Hun Manet and Hun Sen regime and their friends, families and allies.

ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក

ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកបានស្នើឱ្យសហគមន៍ខ្មែរកំណត់ទុកនូវអត្តសញ្ញាណដែលតម្រូវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងត្រូវធ្វើសកម្មភាពជាបន្ទាន់នៅកម្ពុជាក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ។ សហគមន៍ខ្មែរបានកត់ត្រាបញ្ហាសំខាន់ៗចំនួនប្រាំ ហើយសមាជិក និងថ្នាក់ដឹកនាំយើងនិមួយៗ នឹងពន្យល់បង្ហាញពីបញ្ហាមួយ ក្នុងចំណោមបញ្ហាទាំងប្រាំ។

បញ្ហាទី១៖ អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដី

យើងសូមកោតសរសើរចំពោះឆន្ទៈ និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងការចូលរួមធ្វើការជាមួយសហគមន៍ខ្មែរដើម្បីស្វែងរកពីវិធី ដែលរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកអាចនឹងដោះស្រាយបញ្ហានានានៅកម្ពុជា ដែលសមស្របនឹងទទួលបាននូវការយកចិត្តទុកដាក់ជាអាទិភាព។

សហគមន៍​ខ្មែរមានការ​ព្រួយ​បារម្ភ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ គឺ​ការ​ញុះញង់​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ដោយ​ប្រទេស​ចិន និង​វៀតណាម ប្រឆាំង​នឹង​អធិបតេយ្យភាព និង​បូរណភាព​ទឹក​ដី​របស់​កម្ពុជា។ ការពង្រីកមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករបស់ចិននៅខេត្តសៀមរាប គឺជាការរំលោភបំពានជាក់ស្តែង និងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ថែមទាំងមានការកសាងមូលដ្ឋានយោធារបៀបនេះជាច្រើនផ្នែកផ្សេងទៀតនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលយើងត្រូវតែដោះស្រាយជាចាំបាច់។

បុគ្គលិកយោធា និងស៊ីវិលចិន និងវៀតណាម ហូរចូលយ៉ាងច្រើនដោយទន្ទ្រានយកដីពលរដ្ឋ ក្នុងនាមជាដីសម្បទានដោយស្របច្បាប់។ នេះគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃបញ្ហា។ សកម្មភាពទាំងនេះគំរាមកំហែង រហូតដល់បំផ្លាញអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា។ ជនជាតិបរទេស ចិន និងវៀតណាម ឈ្លានពាន និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរបាត់បង់ការងារ។ សំខាន់បំផុត តាមទស្សនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក សកម្មភាពទាំងនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការខិតខំប្រឹងប្រែង ពង្រីកឥទ្ធិពលយោធារបស់ចិន និងវៀតណាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ដោយផ្ទាល់ ក្នុងការបញ្ឈប់ការរំលោភទាំងនេះ ដោយប្រឆាំងទៅនឹងការពង្រីកយោធារបស់ចិន និងវៀតណាមនៅទូទាំងតំបន់។ កម្ពុជា​បាន​ក្លាយ​ជា​ចំណុចស្នូល ដែលជា​គោលដៅរបស់​ចិនក្នុងការដំឡើងឥទ្ធិពល​យោធា​​របស់ខ្លួនក្នុង​តំបន់នេះ​នៃ​ពិភពលោក។

យើងមិនចាំបាច់រំលឹកក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកទេថា ការពង្រីកយោធា និងការគំរាមកំហែងស្រដៀងគ្នានេះពីវៀតណាមនៅចុងកាលនៃការបញ្ចប់សង្រ្គាមវៀតណាម គឺជាបុព្វហេតុចម្បង បណ្តាលឱ្យមានការរៀបចំសន្និសីទសន្តិភាពនៅទីក្រុងប៉ារីស ដែលប្រសូតបានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ ១៩៩១។ កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនេះបានហាមឃាត់មិនឱ្យមានការពង្រីកកម្លាំងយោធាបរទេសចូលមកក្នុងកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ឥឡូវនេះ បែជាកើតឡើងក្នុងកម្រិតមួយយ៉ាងទូលំទូលាយជាងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និងឆ្នាំ ១៩៩០ ទៅទៀត ដែលលើកនេះមានការដឹកនាំដោយប្រទេសចិន។

សូមបងប្អូនចូលរួមជាមួយយើងខ្ញុំ ដើម្បីបញ្ឈប់ការលុកលុយផ្នែកយោធា និងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះមកលើកម្ពុជា។ សូមបងប្អូនចូលរួមការពារគោលការណ៍រក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងមិនយោធានិយម ដែលជាគោលការណ៍ចំបងបង្កើតឡើងដោយកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។

បញ្ហា​អធិបតេយ្យភាព និង​បូរណភាព​ទឹកដី​របស់​កម្ពុជា ជាបញ្ហាជួរមុខ ជា​ក្បាល​បញ្ជី​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក និង​សហគមន៍​ខ្មែរ​ ដែលកំពុងតែដោះស្រាយ​សព្វថ្ងៃ។

បញ្ហាទី២៖ ការបំផ្លាញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ និងសិទ្ធិមនុស្ស

បញ្ហា​បន្ទាន់ និង​ជា​អាទិភាព​ខ្ពស់​ដែល​កម្ពុជា​កំពុង​ប្រឈម​មុខ​សព្វថ្ងៃ គឺ​ការ​បំផ្លាញ​ជាប្រព័ន្ធ​ នៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ និង​សិទ្ធិមនុស្ស​ ដោយ​រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន ម៉ាណែត និង​រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន សែន។ ការលុបបំបាត់ជាប្រព័ន្ធនៃក្រុមអ្នកធ្វើនយោបាយប្រឆាំង ការកាត់ក្តីឧក្រិដ្ឋកម្មជាទ្រង់ទ្រាយធំទៅលើអ្នករិះគន់ និងទៅលើសមាជិកបក្សប្រឆាំង និងការបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ។ ទាំងនេះ គ្រាន់តែជាចំណុចតូចមួយដែលយើងមើលឃើញច្បាស់ នៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដ៏ទូលំទូលាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន សែន ក្នុងការលុបបំបាត់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ ២០២៣ ប្រែក្លាយទៅជាការបោះឆ្នោតលេងសើច បាយឡុកបាយឡ។ ទាំងនេះគ្រាន់តែជាការបង្ហាញពីល្បិចចុងក្រោយបង្អស់ ក្នុងចំណោមល្បិចជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរអង្វែង ដែលរបប ហ៊ុន សែន និង ហ៊ុន ម៉ាណែត ខិតខំប្រឹងប្រែងបំផ្លាញដំណើរការប្រជាធិបច្រើនតេយ្យនៅកម្ពុជា គាបសង្កត់កាន់តែយ៉ាងខ្លាំង គឺដើម្បីរក្សារបបផ្តាច់ការ គ្រួសារនិយម បន្តកាន់អំណាចតពូជ កាន់តែយូរអង្វែង។

សហរដ្ឋអាមេរិកទទួលផលប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់ក្នុងការគាំទ្រ និងលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសនៅកម្ពុជា គឺប្រឆាំងនឹងវិធីសាស្រ្តផ្តាច់ការ ប្រឆាំងនឹងកុម្មុយនិស្ត ដែលផ្តុយពីប្រទេសចិន និងវៀតណាមដែលបំផុស និងលើកកម្ពស់ឱ្យកម្ពុជាមានអភិបាលកិច្ចបែបកុម្មុយនិស្តផ្តាច់ការ។ នេះជាចំណុចសំខាន់ណាស់។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហគមន៍ខ្មែរមិនអាចអនុញ្ញាតឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាកូនអុក និងអាយ៉ងនៅក្នុងដៃនៃរបបកុម្មុយនិស្តចិន និងវៀតណាមបានទេ។

បញ្ហាទី ៣៖ ការបណ្តេញពលរដ្ឋចេញពីដីធ្លី

តាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមដំណោះស្រាយបញ្ហានៅប្រាសាទអង្គរវត្តនាពេលថ្មីៗនេះ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ នៅទីបំផុត បានទទួលជោគជ័យដ៍មហិមា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដ៏យូរអង្វែងនៃការបណ្តេញពលរដ្ឋចេញពីដីធ្លីដោយខុសច្បាប់ ដែលធ្វើឱ្យអន្តរជាតិទទួលការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបណ្តេញពលរដ្ឋចេញដោយខុសច្បាប់ដ៏ធំ នៅតំបន់ប្រាសាទអង្គរវត្ត ចំនួនមួយម៉ឺនគ្រួសារ ដែលអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបានចងក្រងជាឯកសារនោះ គ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍ដ៏តូចមួយនៃបញ្ហាដទៃជាច្រើនទៀតដែលកំពុងតែបន្ត។ សហគមន៍ រស់នៅលើដីធ្លីជាច្រើនកន្លែងទៀតនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានទទួលរងគ្រោះដូចគ្នានេះដែរ។ រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក ចាំបាច់​ត្រូវ​គាំទ្រ និងជួយ​ពង្រីកពង្រឹង​កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​របស់​ អង្គការ​លើកលែង​ទោស​អន្តរជាតិ​ ក្នុង​ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​នេះ។

បញ្ហាទី ៤៖ ការគាបសង្កត់ឆ្លងដែន

សហគមន៍​ខ្មែរ​នៅក្រៅប្រទេសមាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពីបញ្ហា​ដែល​កំពុង​តែកើនខ្លាំងឡើង​ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ​ ​ប្រើមធ្យោបាយងងឹតបង្ខឹតបង្ខំ​ ​ប្រឆាំង​នឹង​ជនភៀសខ្លួន​និង​សមាជិកក្រុមគ្រួសារដែលនិរទេសខ្លួន​ ​រស់​នៅ​បរទេស។ ករណីដែលយើងធ្លាប់ឮ គឺការបង្ខំឱ្យជនភៀសខ្លួនខ្មែរនៅប្រទេសថៃធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ ដែលជាឧទាហរណ៍យ៉ាងច្បាស់នៃបញ្ហាដែលកំពុងកើនខ្លាំងឡើង។ បច្ចុប្បន្នកាលនេះ ឧប្បត្តិហេតុនៃការបង្ខិតបង្ខំ ក្នុងការវាយប្រហារឆ្លងព្រំដែនទាំងនេះ កាន់តែមានចំនួនច្រើនឡើង រីកដាលដល់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជប៉ុន និងប្រទេសផ្សេងទៀតដែលមានខ្មែររស់នៅ។

សហរដ្ឋអាមេរិកមានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ក្នុងការបញ្ឈប់ការលុកលុយគំរាមកំហែងឆ្លងដែនទាំងនេះ។ ការអនុញ្ញាតឱ្យមានសកម្មភាពលុកលុយឆ្លងព្រំដែនបែបនេះ បន្តគំរាមកំហែងដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងតំបន់ផ្សេងទៀតក្នុងពិភពលោក។ នីតិរដ្ឋត្រូវបានគំរាមកំហែង ដែលជាធាតុសំខាន់នៃគោលនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

បញ្ហាទី ៥៖ បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច

បញ្ហាសំខាន់មួយដែលត្រូវលើកឡើងជាមួយក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក គឺការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សេដ្ឋកិច្ច និងសម្ពាធពីរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលពេលនេះ មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ សហគមន៍ខ្មែរឯកភាពគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដែលតម្រូវការជាចាំបាច់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបង្កើនការដាក់សម្ពាធបន្ថែមទៀតលើផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានប្រកបដោយអត្ថន័យ និងដាក់សម្ពាធប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពលើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក ហ៊ុន សែន។

ថ្មីៗនេះ "គំនិតផ្តួចផ្តើមនៃម៉ាកយីហោទាំង ១៨" ដោយក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិល្បីល្បាញ ដែលធ្វើអាជីវកម្មនៅកម្ពុជា គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃវិធីដែលអាចធ្វើទៅបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ដូច្នេះ​ការ​ភ្ជាប់​ជំនួយជ្រោមជ្រែង​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ “សាម៉ាន់ថា ផោវរ” កាន់តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ទៅ ក្នុង​ការ​ដោះលែង​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ដែល​កំពុង​ជាប់​ពន្ធនាគារ ដោយសារ​តែ​ការ​កាត់ទោស​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន។

អ្វី​ដែល​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​បញ្ហា​នេះ​ គឺ​ការ​គាំទ្រកាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើងរបស់​សហគមន៍​ខ្មែរ​​ ទៅលើ​ជំហរ​ដែលយក​សម្ពាធ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាឧបករណ៍​មកប្រើប្រាស់​ឱ្យ​កាន់​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព។ ដូច្នេះ រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក​ត្រូវ​យកជំនួយទាំងអស់ ទាំងជំនួយ​សេដ្ឋកិច្ច និង​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​​ផ្សេងៗ​ទៀតផង ដើម្បី​ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន ម៉ាណែត និង​ ហ៊ុន សែន ឈាន​ទៅរកការគោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស។ ត្រូវតែមានសញ្ញាដែលបង្ហាញថា អត្ថប្រយោជន៍នៃជំនួយដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក ពិតជាបានទៅដល់ពលរដ្ឋខ្មែរពិតប្រាកដមែន តាមមធ្យោបាយដ៏មានអត្ថន័យត្រឹមត្រូវ។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកគួរតែផ្អាកជំនួយទាំងអស់ដល់កម្ពុជា បើរបប ហ៊ុន ម៉ាណែត និងរបប ហ៊ុន សែនមិនធ្វើការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានប្រកបដោយអត្ថន័យ និងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយត្រូវបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា ជំនួយសេដ្ឋកិច្ចពិតជាបានទៅដល់ដៃពលរដ្ឋពិតមែន។ ជាទូទៅ ពលរដ្ឋខ្មែរនៅលើទឹកដីកម្ពុជា មិនដែលទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីជំនួយបរទេសទេ ដែលជំនួយភាគច្រើនធ្លាក់ក្នុងហោប៉ៅអ្នកមានអំណាចនៃរបប ហ៊ុន ម៉ាណែត និង ហ៊ុន សែន និងមិត្តភក្តិ ក្រុមគ្រួសារ ព្រមទាំងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គេ។